भारत की संस्कृति के लिए... भाषा की उन्नति के लिए... साहित्य के प्रसार के लिए
लोक संगीत
कविता कोश विशेष क्यों है?
कविता कोश परिवार

"विक्षिप्तहरुको भाषण / कृष्ण पाख्रिन" के अवतरणों में अंतर

Kavita Kosh से
यहाँ जाएँ: भ्रमण, खोज
 
पंक्ति 1: पंक्ति 1:
 
 
{{KKGlobal}}
 
{{KKGlobal}}
 
{{KKRachna
 
{{KKRachna
पंक्ति 327: पंक्ति 326:
 
But today well lived
 
But today well lived
 
Makes every yesterday a dream
 
Makes every yesterday a dream
And every tomorrow a vision of hope.”
+
And every tomorrow a vision of hope.”<ref>Oscer Wild को Life नामक कविताको अंश</ref>
 
   
 
   
 
ओस्कर वाइल्ड चिच्याउँछ
 
ओस्कर वाइल्ड चिच्याउँछ
पंक्ति 339: पंक्ति 338:
 
एउटा बुढा तामाङ्गले  
 
एउटा बुढा तामाङ्गले  
 
बेंसीको तन्नेरी तामाङ्गलाई बोला’को सम्झिन्छु
 
बेंसीको तन्नेरी तामाङ्गलाई बोला’को सम्झिन्छु
“औंसी रो थेबा !”२
+
“औंसी रो थेबा !”<ref>थेवा - जेठा (तामाङ भाषा)</ref>
 
त........
 
त........
 
ल..........
 
ल..........
 
हलो जोतिरहेको तामाङ्गले सुनेछ —
 
हलो जोतिरहेको तामाङ्गले सुनेछ —
“आमा सिजी रो !”३
+
“आमा सिजी रो<ref>सिजी रो - मर्‍यो रे (तामाङ भाषा)</ref> !
 
टुपी बाँधेर
 
टुपी बाँधेर
 
टोपी फुकालेर
 
टोपी फुकालेर
 
त्यो मानिस आएछ —
 
त्यो मानिस आएछ —
”तिग आमा सिजी ?”४
+
”तिग<ref>तिग - के (तामाङ भाषा)</ref> आमा सिजी ?
 
होइन !
 
होइन !
 
होइन !!
 
होइन !!
पंक्ति 379: पंक्ति 378:
 
म हेरिरहन्छु ।  
 
म हेरिरहन्छु ।  
 
म सोचिरहन्छु ।
 
म सोचिरहन्छु ।
कतै बलजिते लिम्बुलाई५
+
कतै बलजिते लिम्बुलाई<ref>धरानको एकताकाको प्रख्यात बौलाहा, जो मरिसक्यो</ref>
 
अझैं पुज्न बाँकी छ कि ?
 
अझैं पुज्न बाँकी छ कि ?
 
श्रीमान बलजिते !
 
श्रीमान बलजिते !
पंक्ति 409: पंक्ति 408:
 
“If the way I see you now is not the way
 
“If the way I see you now is not the way
 
In which I saw you once, if in you
 
In which I saw you once, if in you
What I see now is new.” 6
+
What I see now is new.”<ref>एब्तुशेंकोको प्रख्यात कविता 'जिमा जंक्शन'को अंश</ref>
 
   
 
   
 
तिमी !
 
तिमी !
पंक्ति 422: पंक्ति 421:
 
Kicking up dust
 
Kicking up dust
 
I rely often on this ordinary thought  
 
I rely often on this ordinary thought  
Near Lake Baikal my own town waiting for me.”
+
Near Lake Baikal my own town waiting for me.”<ref>एब्तुशेंकोको प्रख्यात कविता 'जिमा जंक्शन'को अंश</ref>
 
यी गमलाहरुमा/फूलबारीहरुमा
 
यी गमलाहरुमा/फूलबारीहरुमा
 
यी शहर/गाउँहरु
 
यी शहर/गाउँहरु
पंक्ति 540: पंक्ति 539:
 
तैपनि शान्ति किन आएन प्रभु ?
 
तैपनि शान्ति किन आएन प्रभु ?
 
"प्रभुजी मलाई भेडा बनाइ देउ !
 
"प्रभुजी मलाई भेडा बनाइ देउ !
मलाई भेडा बनाइ देउ प्रभुजी”८
+
मलाई भेडा बनाइ देउ प्रभुजी”<ref>लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको कविताको अंश</ref>
 
The very life of life
 
The very life of life
 
For yesterday already a dream
 
For yesterday already a dream
पंक्ति 594: पंक्ति 593:
 
दिशा पिसाब गर्ने थियो होला ।
 
दिशा पिसाब गर्ने थियो होला ।
 
   
 
   
   
+
  कतै/कुनै ठाउँमा
कतै/कुनै ठाउँमा
+
 
साँझ जंगलबाट धुवाँ उठ्छ
 
साँझ जंगलबाट धुवाँ उठ्छ
 
कुहिरो त्यसरी नै जम्मा हुन्छ ।  
 
कुहिरो त्यसरी नै जम्मा हुन्छ ।  
पंक्ति 605: पंक्ति 603:
 
मृत्यु पस्रेको छ हामीहरुलाई कुरेर
 
मृत्यु पस्रेको छ हामीहरुलाई कुरेर
 
कुनै उदाश सडकको मोडमा
 
कुनै उदाश सडकको मोडमा
बन्दुकको नालले कुरिरहे झैं”९
+
बन्दुकको नालले कुरिरहे झैं”<ref>भिन्स सुलि‍ओक (हङ्गेरी)को कविताको अंश</ref>
 
******
 
******
 
   
 
   
पंक्ति 648: पंक्ति 646:
 
धम्मं शरणं गच्छामी !!!
 
धम्मं शरणं गच्छामी !!!
 
मृत्युं शरणं गच्छामी !!!
 
मृत्युं शरणं गच्छामी !!!
 +
 
</poem>
 
</poem>
 +
{{KKMeaning}}

12:15, 4 अगस्त 2019 के समय का अवतरण


रातौंरात अनिदो भइ
चिप्लिएका मेरा दिन र रातहरु
दिनमा चिसो घाम छैन कतै
रातमा ताराहरु चूपचाप छन् कतै
अक्टोपस अंधकारको पंजामुनि

छटपटाए !
निस्सासिए !!
कहालिए !!!
र, भनेछु
अंधकारको हिमाल उठिरहेछ ।
त्यहाँ हिमप्रपात छैन ।
त्यहाँ तुषारोपात छैन ।
केवल अंधकारको अविरल वर्षा भइरहेछ ।
यो स्थितिबोधले मलाई टोकिरहेको छ,
डसिरहेछ
र म
कुन शब्दमा हजूरहरुलाई निवेदन गरुँ ?
बिन्ती गरुँ ?
कि यो मेरो विक्षिप्त स्थितिको निर्माण हो ।
अथवा
यो समयको परिणति हो ।
मैले अनिर्णित छोडेको छु ।
मैले यी प्रश्नहरुलाई निर्णयहीन प्रश्नको थुप्रो भनेको छु ।
भनेको छु
अनि कहिलेकाहीं
महासागरहरु
नदीहरु पनि रातभरी/सपनाभरी
अनिद्रा र निंद्राको प्रदेशहरुमा
बग्ने गर्छन / कुद्ने गर्छन् ।
देशका कुनै फाँट र मैदानहरु देखिंदैन ।
गाउँले घरहरु/जंगलहरु
देखिने सडकहरु/अट्टालिकाहरु पनि
सबै नै चुर्लुम्म डुबेका छन् ।
मानौं मेरो देश अब टप्पु भइरहेछ ।
प्रत्येक सपनाको महलमा
बाढी पीडितहरुको कहाली लाग्दो स्वर
ज्यान जोगाउन भाग्ने जनावरहरुको कर्कश आवाज
फगत यस्तै
सागरका छालहरु/नदीका सुसाईहरु
मात्र मेरो सपना बन्छ
नितान्त मेरो सपना हुन्छ ।
अब त मेरो सपनालाई ग्याँसच्याम्बर भनिदिए पनि हुन्छ ।
र, ग्याँसच्याम्बरलाई मेरो सपना भने पनि हुन्छ ।
किनकी
अरुले देखेको सुखद भविष्य
शायद रेगिस्तानसम्म पुग्दा पनि
मेरो आँखामा नअटाउला
मेरो हृदयमा नबस्ला
हिजोआज,
मलाई मरुभूमिको
राप/ताप
र उष्णता मन पर्न थालिरहेछ ।
हिमाली प्रदेशको चिसो स्याँठ
मन पराउन छोडेको छु,
रुचाउन छोडेको छु ।
अरुले आकाशतिर हेर्दा
म धर्तीको पत्रै पत्र खोजिरहेको हुन्छु ।
म खोजिरहेको छु सपनाको देश !
 
अब मलाई जरुरी छैन ।
म राजीनामा गर्छु
भन्नोस् ?
मबाट अरु कुनै सेवा बाँकी छ भने ?
अहिले/आज
यो बर्षमा नै भनिदिनोस् !
म अरु पनि
तपाईहरुको नाममा/तिमीहरुको नाममा
कुन कार्यालयमा गई पास गर्नु पर्ने हो ?
भनिदिनोस् तपाईहरुले
मेरो जीवनको यात्राभरी
मेरो जीवनभरी
याद राख !
तर..................
कतै यस्तो नहोस्
जीवनको यात्रा गर्दागर्दै
टुप्पी मात्रै बाँकी रहेर
मानिस हराए पछि
म— लाई
तिम्रो आवश्यकता
र तिमीलाई मेरो आवश्यकता बोध भयो भने
म असमर्थताको शेरिफ दिनु बाहेक
कुनै खादा वा कुनै माला लिएर
स्वागत द्वार बनाउन सक्दिन ।
स्वागतम भन्न पनि सक्दिन ।
त्यसैले
हिजोआज
दिनहरुलाई बैशाखी रुघा लागेको छ ।
र, घामका किरणहरुले सिंगान बगाउँदैछ ।
जीवनलाई पनि
आजकल
जिजीविषाको फोबिया लागेको छ ।
तिमीलाई शंका नहोस् !
यो मेरो उजूरीपत्र होइन,
मात्र एउटा विक्षिप्तहरुको भाषण
मानविय गुणहरु हो— भन्नु पर्छ,
मान्नु पर्छ/बुझ्नु पर्छ ।
 
यो शहरको
धेरै अन्धकार गल्लीहरुमा
औंसी भरिएका मूल सडकहरुमा
हिजोआज गधा कराउँछ
र गधाजीको स्वरसँगै
कुकुर बहादुरले पनि आर्केष्ट्रा बजाउँछ ।
म यसलाई गीत सम्मेलन भनौं कि
संगीत सम्मेलन भनौँ ??के भनौं ?
त्यसो भए
अब तिमी हिमाल नखोज !
हिमाल खोज्दा खोज्दै
मैले/तिमीले
सेउती र सर्दुको पानी उचालेर
एक अन्जुली पानी मात्रलाई
यही हो हाम्रो हिमाल भने पुग्छ ।
त्यसैले
हिजोआज
रातीराती जूनकीरी उड्न बिर्सेका छन्,
चमेराहरु पनि चारधाम गएका होलान्
राती राती उड्न बिर्सेका छन् ।
यो हिमाललाई लगेर तिनीहरुले
(जूनकीरी/गधा/कुकुर र चमेराले)
महासागरमा
तिनीहरुको इतिहासको अस्तु
अन्त्येष्टि गरेर फर्कदै होलान् ।
हेर !
जीवनको अर्थ खोज्नु
तिमीले !
मैले !!
हामीले !!!
सबैले !!!
अस्तित्व खोजेमा/जिन्दगीको अर्थ खोजेमा
निषेध छ !
बन्देज छ !!
कतै शान्ति सुरक्षा नलागोस्, तिमीलाई
चूपचाप बस,मौन बस,
मौन बस/चूपचाप बस ।
भर्खरै एक हूल हुचीलहरुले
होहल्ला गरेर/चिच्याएर
यो शहरलाई घोर निंद्राबाट
ब्यूँझाएर गएका छन् ।
आज दिनभरि कागहरु
घर नजीकैको नरिवलको रुखमा बसेर
के खबर, के सुचना,
एक हूल कराएका थिए
मधुर स्वरमा गीत गाएका थिए ।
कृपया अहिले शान्त भइदेउ !
ए, शान्तिप्रिय बासिन्दाहरु !!
अब खोलाहरुमा पानी होइन/आगो बग्छ ।
नदीहरुमा डढेलो बग्छ ।
कोइलाहरु बग्छन् ।
बग्न देउ !
अब पानी नखानु !!
अब पानी नखानु !!!
ए, शान्तिप्रिय शहरवासीहरु !!!
तिमी शान्तिको नाममा रुद्राक्ष जपेर
कोशीमाथि/बाग्मतीमाथि/विष्णुमतीमाथि
गण्डकीमाथि/मेची र महाकालीमाथि
योगा गरेर
ईश्वरसँग
सन्धि गर !
हस्ताक्षर गर !!
विश्वास गर !!!
अब,
तिम्रो सन्धिपत्रलाई
म/हामी
र सबैले विक्षिप्तहरुको सन्धिपत्र भन्दैनौं ।
न पागलकै प्रलाप भन्छौं ।
हामी सबैको
विश्वासमाथि उठेका यी धेरै डढेलाहरु
फैलिंदैफैलिंदै जाँदैछन् ।
कतै तिमी र तिम्रो मानसिकतामा
झुक्किएर नफैलियोस् ।
 
 
मेरो प्राथना !
विरुपाक्षलाई यही छ
विरुपाक्ष !
तिमीलाई गाड्नेहरुको इतिहास खोज !
अन्यथा तिमी अधिकारपत्र देउ
म नचिकेता हुन सक्छु
म कोशी लिएर आउन सक्छु,
तिम्रो लागि/तिम्रो उद्घारको लागि ।
मात्र विरुपाक्ष !
तिमीले
यी चमेराहरुलाई,
गधाहरु,
कुकुरहरु
र जूनकीरीहरुलाई
यथावत बसिदिनु भनिदेउ ।
मलाई गल्लीमा कुकुरहरु रोएको मनपर्छ
र, जूनकीरी रातीराती टल्कदैं–टल्कदैं
डुलेको मनपर्छ/उडेको मनपर्छ ।
लाटोकोसेराहरु
मेरो घर नजीकै शिरीषको रुखमा झुण्डिएर
अथवा चमेराहरु
बिजुलीको तारमाथि उभिन्डिएर
रातीराती
कराएको स्वाद लाग्छ ।
रातीरातीसडकहरुमा पनि हुल्याहा केटाहरु
एक हूल बाँधेर
बोतलसँगै/चरेश र स्म्याकसँगै
मातेर
हो–हल्ला गरेको धेरै भो ।
त्यही स्वर राम्रो लाग्छ/त्यही स्वर मन पर्छ ।
त्यसैले
कसैलाई भाले बासेको
कसैलाई मयूर नाचेको
कसैलाई नाइटिङ्गलको गीत
र कसैलाई परेवा घुरेको मन परे पनि
मलाई त हुचीलको गीत मन पर्छ ।
लाटोकोसेरो संगीत मन पर्छ ।
कहिलेकाहीं मध्यरातमा
ज्यामीहरु कामले थाकेर मस्त निदाएको बेला
नजीकैको धोबीको गधालाई के खुशी हुन्छ, कुन्नि ?
मस्त गीत गाइदिन्छ ।
र, धारीम हातले धोबीलाई तीन पुस्ते गाली दिन्छ ।
बिचरा ज्यामीलाई के थाहा ?
के थाहा बिचरालाई ??
कि मध्यरातमा गधाहरुको सुहागरात हुन्छ ।
त्यसैले उनीहरुले स्वतन्त्रतापूर्वक गीत गाउँछन् ।
मलाई यस्तै गीत !
यस्तै स्वर !!
यस्तै भाषाहरु !!!
बेला बेलामा मन पर्छ ।
मलाई बेला बेलामा मन पर्ने गर्छ ।
तर मेरो जिउने प्रयत्नमा
काला कमिलाहरु लाम लागेर कतैं
बसाई सर्दैछन्
कतै ¥यालीसँग जाँदैछन् ।
 
ए, धरहरा !
म तिमीमाथिबाट हाम्फालेर
भि. सी. पाउनु निरर्थक ठान्छु ।
केवल निरर्थक ठान्छु ।
(एकपल्ट जंगबहादुरलाई सम्झिन्छु)
आश्चर्य लाग्छ !
कठै धरहरा,
तिमीमाथि उक्लेर छातासँगै सफलताका दुस्वप्न देख्नेहरु
कृपया आज अंकमाल गरौं !
कृपया आज अंकमाल गरौं !!
एकपल्ट तिमीले सफलताको उकाली चढेनौं त के भो र ?
तिम्रो असफलतामाथि नै
हामीले फूलहरु फुलाएका छौं ।
कतै मेरो अचम्मको कुरा सुनेर
कतै मेरो अचम्मको प्रस्ताव सुनेर
मलाई नै विक्षिप्तहरुको लाममा गन्ती गर्छौ कि ?
विक्षिप्त म !
विक्षिप्त भिमसेन थापा !!
विक्षिप्त जंग बहादुर !!!
विक्षिप्त धरहरा !!!
एकपल्ट धरहराको टुप्पोमाथि
एक हूल गिद्धहरु बसेर गएछन्
मध्यरातमा
एकपल्ट
हुचील कराएको थियो ।
मध्यरातपछिकतैं अपशकुन लागेन इतिहासलाई ?
कतै शान्ति महायज्ञ गर्नु पर्ने हुन्छ कि ?
अब यसपल्टरातौंरात अनिदो भई
चिप्लिएका मेरा दिन र रातहरुलाई
राँचीको बेड नं. ४२० मा बुक गरिदिन्छु ।
र, अस्पतालको पर्खालमाथि चढेर
धीत मरुन्जेल पिसाब गरिदिन्छु ।
 
यो चिसो घामलाई,
हाईभोल्टेज बिजुली स्टेशनमा लगेर
सेकताप/बेट्रीचार्ज गरिदिनु पर्छ ।
ताराहरु चूपचाप छन्
शान्ति सुरक्षा लागेको छ— यी ताराहरुलाई
यो खुर्पे चन्द्रमालाई बादलहरुको कैदबाट
धरौटीमा फिर्ता ल्याएको छु
र, उ तारेख धाउने गर्छ
क्षितिजदेखि आकाशसम्म
आकाशदेखि क्षितिजसम्म ।
 
आखिर बस चढ्ने ठाउँ
तिम्रो र मेरो
हामी सबैको एकै त हो ।
बरपिपल छेउको बस स्टप
बस स्टप छेउको बरपिपल
हिजोआज
बरपिपलमा कुनै चराहरु बस्दैनन्
तिम्रो/मेरो
हाम्रो टोपीमा कुनै चराले
अब बिष्टा गर्न सक्दैन ।
विश्वास छ ?
अलिकति विश्वास गर्नोस्
तर तपाईको घरमा
उतानो परेर नसुत्नुहोस्
सिलिङको माउसुलीले
बिष्टा गर्न पनि सक्छ ।
बिष्टामाथि कहिल्यै निको नहुने
यौटा आणविक घाउ पनि हुन सक्छ ।
सावधान !
सावधान !!
लाटोकोसेरो बाहेक धेरै स्यालहरु
हूल बाँधेर
गाउँको किनारै किनार
बस्तीको माझबाट
झण्डै झण्डै भानुचौकदेखि छाताचौकमा
रातीराती आउने गर्छन/ घुम्ने गर्छन
होशियार हुनु पर्छ सबैले !
सबैले होशियार हुनु पर्छ !!
नभए हाम्रो घरमा/ घरभित्र नै गएर
एउटा नडिया राग छाडेर जान सक्छ ।
तपाईलाई/तिमीलाई
कस्तो लाग्छ कुन्नि यो राग ?
मलाई बिहानीपखको भालेले बासेको भन्दा
कोइलीले ‘कुहु कुहु’ गाएको भन्दा
स्यालले गाएको गीत मन पर्छ ।
हो, स्यालको पनि जीवन छ ।
जीवन !
“Look to this day
For this is Life
The very life of life
For yesterday already a dream
And tomorrow is only a vision
But today well lived
Makes every yesterday a dream
And every tomorrow a vision of hope.”[1]
 
ओस्कर वाइल्ड चिच्याउँछ
अट्टाहास गर्छ,
भूगोलपार्कमाथि बसेर
“यो जिन्दगी !
यो जीवन !!
भोलिको मधुर कल्पनाको आशा मात्र हो”
 
एउटा पहाडको टुप्पाबाट
एउटा बुढा तामाङ्गले
बेंसीको तन्नेरी तामाङ्गलाई बोला’को सम्झिन्छु
“औंसी रो थेबा !”[2]
त........
ल..........
हलो जोतिरहेको तामाङ्गले सुनेछ —
“आमा सिजी रो[3] !”
टुपी बाँधेर
टोपी फुकालेर
त्यो मानिस आएछ —
”तिग[4] आमा सिजी ?”
होइन !
होइन !!
आज औंसीमा हलो जोत्नु हुँदैन
धर्मको विपरीत हुन्छ
यस्तै हो धर्म !
यस्तै हो जीवन !!
पहाडको फेदीबाट उक्लेर माथि पुगेपछि
केही खोज्छ मानिस
मानिस केही खोज्छ
तर
बिचरा............
मानिस !
केही प्राप्तिको सट्टा पसिना मात्र बगाउँछ ।
त्यसैले कुकुरहरु भुक्छन्, मध्यरातमा
मध्यरातमा
फेरीवालाले भूत भगाउने क्रममा
भैरुङ्ग जागे/भूत जागे
डंकिनी जागे भन्दै
प्रत्येक कार्तिक महिनामा पहाडबाट
मधेसतिर झर्ने गर्छन्
मधेसतिर पस्ने गर्छन् ।
ती फेरीवालाहरु/ती शंखवालाहरु
अनि म भैरुङ्गको पूजा गर्छु
आवश्यक छ भने डंकिनीको पनि पूजा गर्छु !
पूजा — म कागको पनि गर्छु
अझैं म भनु !
अझैं म भनु !!
प्रत्येक बौलाहा
धारामा चुहुने भाँडा थापेको बेला
म हेरिरहन्छु ।
म सोचिरहन्छु ।
कतै बलजिते लिम्बुलाई[5]
अझैं पुज्न बाँकी छ कि ?
श्रीमान बलजिते !
Look to this day
For this is Life
तिमी छैनौं/ठीकै भो
धारामा चुहुने भाँडा थाप्न परेन ।
फेदीबाट टोपी फुकालेर
टुपी बाँधेर
पहाडको टुप्पामा पुग्न परेन
ठीकै भो — तिम्रो मृत्युमा
And tomorrow is only a vision
भन्नेहरु थुप्रै छन / सुन्नेहरु पनि थुप्रै छन् ।
सबैले जीवनको पूजा गर्छन् ।
जीवनलाई श्रद्धा गर्छन् ।
म ठीक विपरीत
मृत्युको पूजा गर्छु !
मुर्दाघाटको पूजा गर्छु !!
देवी देउताहरु नरिसाउन् जीवन पनि नरिसाओस्
म वास्तवमा जीवन होइन !
पुर्खाको सन्तान पनि होइन !!
तिमीले मानेको देउता पनि होइन !!!
म आफैले आफैलाई म्हः पूजा गर्छु,
म आफैले आफैलाई पुज्ने गर्छु,
आफैले आफैलाई पुज्छु,
म कुमार देउता/कुमारी होइन ।
कुमारी पुजिन्छन् देवालय र मन्दिरहरुमा
म बुढाहरु पुज्छु/तन्नेरीहरु पुज्छु
“If the way I see you now is not the way
In which I saw you once, if in you
What I see now is new.”[6]
 
तिमी !
गुलाफ / इन्द्रकमल र कमल नै
गुराँस/बुकी र सुनाखरीको के कुरा ?
लालुपाते/चमेली/पपी फूल मन पराउन सक्छौं ।
मलाई गुहेली र धुसुरे फूल
राम्रो लाग्ने गर्छ/मन पराउने गर्छु ।
हामी आफैं नयाँ फूलहरु रोपौं !
हामी आफैं नयाँ फूलहरु रोपौं !!
“Where you first moved bare footed
Kicking up dust
I rely often on this ordinary thought
Near Lake Baikal my own town waiting for me.”[7]
यी गमलाहरुमा/फूलबारीहरुमा
यी शहर/गाउँहरु
सरोबर र झीलहरु
तिमी जन्मेका ठाउँहरु
हामी जन्मेका गाउँहरु
हामी खाली खुट्टा खेलेर/दौडेर
धुले सडकहरुमा धुलो उडाएका थियौं ।
यही माटोहरुमा हामी खेलेका थियौं
र, तिमीलाई,
आफ्नै शहरको/आफ्नै देशको फेवाताल
आफ्नै मानसरोवर र झीलहरु
तिम्रो नजिकै भएपनि
त्यो तिम्रो शहर र गाउँ होइन ।
त्यो तिम्रो देश होइन ।
त्यो तिम्रो राष्ट्र होइन ।
हाम्रो देश दौरा, सुरुवाल र टोपीमा
हिजोआज,
नयाँसडक, पुतलीसडक
र कहिलेकाहीं
छाताचौकमा नेपालीको लाइसेन्स लिएर
नेपाली “हुनु” को लेवलमा बाँचिरहेको हुन्छ ।
हो, बास्तवमा
तिमी !
म !!
हामी !!!
यो अचम्मको युगको
अचम्मको देशमा
हिंडिरहेछौं !
बाँचिरहेछौं !!
खुट्टाहरु छैनन्
तैपनि भकुन्डो खेलिरहेछौं ।
हातहरु छैनन्
तैपनि लेख्ने स्वाँग गरिरहेछौं ।
कोरले खाएका यी अनुहारहरुमा
कसैले प्याच्च थुके पनि हुन्थ्यो,
थुक्दैनन् ।
 
मलाई थाहा भएन
र, मलाई थाहा हुन सकेन ।
अहिलेसम्म यो देश मेरो हो ?
तिम्रो हो ??
अथवा हाम्रो हो ???
एकपल्ट यो ग्लोबलाई नै
०४५ सालमा भागबन्डा लगाउ !
र, हामी सबै मिलेर
यो भागबन्डालाई अदालतमा गई रजिष्ट्रेशन गरौं ।
यो युरोप !
यो अमेरिका !!
यो अष्ट्रेलिया !!!
यो अफ्रिका !!!
र यो एसिया !!!
यो रुस/यो अमेरिका
यो भारत/यो चीन
यो बेलायत
र यो नेपाल
र, भनौं.................................
यु. एन. ओ. लाई
तिमीले.............
ए.........
ए.........
ए...........
आजसम्म चौकिदारी गरेकोमा
सधन्यबाद !
तिमीलाई — अवकाश छ ।
तिम्रो तलब/संचयकोष
र बोनस
जे जे पाउँछौं विश्व बैंकको चेक भजाएर लैजानु ।
अब, यु. एन. ओ. को बडापत्रलाई रद्दी कागज भनेर
चनाचट्पटेवालासँग “दहीबडा” मा साट्नु पर्छ
र, भन्नु पर्छ/घोषणा नै गर्नुपर्छ ।
“आत्मसात आनन्दमयः”
“श्रुतेष्तु मुलत्वात”
“पुरुषार्थः अतः शब्दात बादारायणः”
— ब्रम्हसुत्रश्लोकहरु/सुत्रहरु
र ऋचाहरु
एकपल्ट तिमीले
सापटी देउ अरुलाई अन्यथा भाडामा लगाई देउ ।
 
यो बाँच्नेक्रम तिम्रो/मेरो
र हाम्रो सापटी कसैले मागेमा दिनु पर्छ ।
अन्यथा यसलाई बन्धकी राख्नु पर्छ ।
मेरो बालकपनमा नै मैले यो जिउने क्रमलाई
माटोको घर भनिदिएको छु ।
ढुंगा/खपटाको नक्कली पैसासँग
भाँडाकुटी खेल्दा नै साटिसकेको छु ।
अब त...................
केबल बाँसको खुट्टामाथि उभ्भिएर
खुट्टा छ भन्ने भ्रममा
आफुलाई !
ठूलो मानिसको भ्रममा
अग्लो हुनुको अर्थहिनतामा बाँचिरहेछौं ।
यो अन्धाहरुको नगरमा
यो लाटाहरुको देशमा
लाटोकोसेरोले पनि दिउँसै अन्धकार ठानेर
हिजोआज
मध्यान्हमा बास्नु थालेको छ ।
हिजोआज लाटोकोसेरोले पनि
मध्यान्हमा नै मीठो गीत गाउन थालेको छ ।
 
यो उजाड बस्ती
यी गाउँ/शहरहरुमा
मरुभूमि र बालुवा बाहेक
दरार फाटेर केही छैन ।
मनसुन छैन/बर्सात छैन ।
कहिलेकाही
बर्सातको याममा पनि घाम उदेक गरि लाग्ने गर्छ ।
आज नै हो म मधेस गएको बेला
घाम — एउटा मात्र होइन
धेरै धेरै लागेको थियो ।
घाम निस्तेज छ होला भनेकोमा
आजकै दिन हाई भोल्टेज भएछ ।
मलाई थाहा भएन
छाता ओढेर पनि मलाई शान्ति र आनन्द
कतै पनि आएन ।
म शान्त नै थिए
तैपनि शान्ति किन आएन प्रभु ?
"प्रभुजी मलाई भेडा बनाइ देउ !
मलाई भेडा बनाइ देउ प्रभुजी”[8]
The very life of life
For yesterday already a dream
And tomorrow is only a vision
But today well lived”
 
लेकबाट झरिरहेको
एक बथान भेडाहरु देखेर
मलाई नीत्शे सम्झना आउँछ
यी मूर्खहरुको यौटा लामो कतारमा/¥यालीमा
यी बौलाहाहरुको जुलूसमा/आमसभामा
बुद्धिको कुरा नगर !
हो, बुद्धिको कुरा नगर !!
कविता लेख्नु हुदैन
यो मूर्खहरुको शहरमा
तिमी पनिम पनि
हामी सबैले भेडा बनि दिनुपर्छ !
एकपल्ट मूर्ख बनि दिनुपर्छ !!
र, बौलाहाहरुको बस्तीमा
तिमी/म
हामी सबैले भलाद्मी बन्नु हुँदैन ।
बौलाहा नै बन्नु पर्छ ।
र, सबैले मूर्खहरुको जिन्दाबाद गाउँनु पर्छ ।
हामीले बौलाहाहरुको जय जयकार मनाउनु पर्छ ।
यो नगरको भजनमण्डलीको सदस्यता लिएर
प्रत्येक एकादशी र पूर्णेमा भजन गाउँनु पर्छ ।
भजन यस्तै हुन्छ
“आज सजिलैसँग बाँचौं !”
The very life of life
बाँचौं ! बाँचौं !! बाँचौं !!!
But today well lived
आज सजिलोसँग बाँचौं !
हो, आज सजिलोसँग बाँचौं !!
हामी सजिलोसँग बाँचौं !!!
त्यो एउटा नेपाली बौलाहाले
सधैं सधैं प्रलापेको सुनेका छौं ?
“थुक्क............... भगवान !
तिमीले सबैलाई घर दियौं,
परिवार दियौं,
मलाई मात्र किन दिन सकेनौं ?”
त्यो यसरी नै प्रत्येक
मन्दिरहरुमा/सडकहरुमा
देवालय र गल्लीहरुमा
बाँच्नेक्रममा सजिलोसँग बाँचेर चिच्याउँछ ।
प्रत्येकलाई थुक्ने गर्छ ।
प्रत्येकलाई गाली गर्छ ।
सक्ने भए त्यो पागलले
पिसाब नै गर्ने थियो होला — मन्दिरहरुमा
देउताहरुमा/मुर्तिहरुमा
अझैं सकेदेखि
पुजारीहरुको टाउकोलाई नै कमोट बनाउने थियो
अथवा मन्दिरमाथि नै
दिशा पिसाब गर्ने थियो होला ।
 
 कतै/कुनै ठाउँमा
साँझ जंगलबाट धुवाँ उठ्छ
कुहिरो त्यसरी नै जम्मा हुन्छ ।
जसले गर्दा हरेक बिचार गुजुल्टिन्छ ।
र, बन्द मेरो मुखलाई दबाउँछ/सिइदिन्छ ।
 


पहाडहरुमा र भिजेका खेतहरुमा
मृत्यु पस्रेको छ हामीहरुलाई कुरेर
कुनै उदाश सडकको मोडमा
बन्दुकको नालले कुरिरहे झैं”[9]


 
एउटा कविले
कुनै देशबाट
पहाडहरु/पर्वतहरु/नागीहरुमाथि
हुस्सु उठिरहेको बेला
बादल झरिरहेको बेला
पहाडहरुमा र भिजेका खेतहरुमा
मृत्यु पस्रेको देखेछ
र, तुरुन्तै एउटा कविता लेखेछ
मृत्यु शायद जिन्दगीको खेतमा फल्ने धानको बाला हो कि ?
अथवा
मृत्यु शायद कुर्सीसँगै टाँसिएको करेन्टको ज्वाला हो कि ?
मृत्यु शायद
तिमीलाई !
मलाई !!
पर्खिरहेको होला
अहिले पनि कतैं
कुनै सडकका भीडहरुमा,
कुनै अन्धकार गल्लीका मोडहरुमा,
कुनै कफ्र्यू लागेका शहरहरुमा,
कुनै इमर्जेन्सी लागेका देशहरुमा,
कुनै खेतहरुमा,
कुनै कलेज र स्कुलहरुमा
र कुनै मैदानहरुमा
के थाहा ?
मृत्यु कहिले निःशुल्क पनि हुन सक्छ ।
हो, मृत्यु कहिलेकाहीं निःशुल्क पनि हुन्छ ।

तिमी
हामी सबै — मृत्युलाई
सयपत्री र गुलाफको माला लिएर
स्वागतद्वार बनाऔं,
स्वागतम हामी भनौं !
स्वागतम जिन्दगी !!
स्वागतम मृत्यु !!!
र, लेखिदिनेछु

बुद्धं शरणं गच्छामी !
संघं शरणं गच्छामी !!
धम्मं शरणं गच्छामी !!!
मृत्युं शरणं गच्छामी !!!

शब्दार्थ
  1. Oscer Wild को Life नामक कविताको अंश
  2. थेवा - जेठा (तामाङ भाषा)
  3. सिजी रो - मर्‍यो रे (तामाङ भाषा)
  4. तिग - के (तामाङ भाषा)
  5. धरानको एकताकाको प्रख्यात बौलाहा, जो मरिसक्यो
  6. एब्तुशेंकोको प्रख्यात कविता 'जिमा जंक्शन'को अंश
  7. एब्तुशेंकोको प्रख्यात कविता 'जिमा जंक्शन'को अंश
  8. लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको कविताको अंश
  9. भिन्स सुलि‍ओक (हङ्गेरी)को कविताको अंश